Decir adiós sin despedirse

Descubro en las páginas de esquelas del periódico una que está dedicada a una persona con la que hacía años que no coincidía pero con la  que compartí algunos momentos, intermitentes eso sí, porque así fue nuestra relación, intermitente y metódica. Una vez al año él se ponía puntualmente en contacto y  me hacía una encomienda que nunca entendí muy bien; después desaparecía. Lo hizo así durante muchos años, unos quince,  hasta que dejó de realizar tan misteriosos encargos. Hacía tiempo que me temía lo peor, pero nunca quise romper el pacto no escrito, tampoco tenía forma de hacerlo,  o eso creía, desconocía su dirección,  su teléfono, las últimas veces que me llamó lo hizo des las vetustas cabinas telefónicas dejando entrever en su voz el sonido del tráfico. Descubría sus llamadas en el contestador, una voz descentrada y rotunda , como a trompicones. Era un conversador incansable, de esos a los que tienes que parar los pies para no te alcanzara la "eternidad", siempre cargado de periódicos y libros que no creo que leyera, muy díficil adentrarse en tamaño desorden, pero no importa, era su manera de comunicarse con el mundo exterior; él siempre tenía para mí algún recorte guardado. Hoy me gustaría curiosear por el retrovisor del tiempo pero no es posible, el camino no se deja desandar y el silencio cubre demasiadas cosas. Se llamaba Mariano López López, lo entierran mañana.

Susto ou morte?

“Damas e cabaleiros, teño que facerlles un grave anuncio”, así, coa solemnidade dunha nova radiofónica se inicia a coñecida historia da “Guerra dos mundos”, o resto, o relato da invasión extraterrestre e o pánico engadido é obra do malévolo Orson Welles. Corría o ano 1938. Que a realidade hoxe sexa global converte as novas en fenómenos planetarios, periodicamente fannos convivir con algunha delas. Lembrádevos daquel neurótico efecto 2000, o pánico terrorista tralo 11-S, o terror ao VIH, a paranoia das vacas tolas, ou o caos xerado trala gripe, aviar ou A. O medo bloquea, paraliza, pero tamén provoca a dose de estres engadido que nos axuda a sobrevivir. O home teme ser tocado polo descoñecido, por iso na resolución dos medos é tan importante pórlle rostro, desenmascarar o inimigo. A maioría non son reais. Apuntaba Tito Livio que o medo sempre está disposto a velas cousas peor do que realmente son. O feito de vivir permanentemente estresado, asoballado tralos muros do castelo dos medos é un risco tan letal como innecesario. Quen viva temeroso xamais será libre. Semellante desasosego como estamos a vivir non é tolerable, chegou o momento de pórlle rostro a estes medos que nos axexan? Seguro que todos vós lembrades, nos peores momentos da crise da débeda, a imaxe dun Zapatero desafiante e con cara de póker mirando ao infinito, a máis pura expresión do medo, sabedor de que o destinatario era un ser inmutable e multiforme. Un Frankenstein moderno? Que dicir de Mariano Rajoy que dende moito antes do 20-N está literalmente aterrorizado, as declaracións do sábado en Pontevedra son unha evidencia. A qué teñen medo estes gobernantes, que tipo de inimigo é ese? Convertéronse estes mercados nun descontrolado Frankenstein , nunha versión do tirano global do século XXI, ou é que o medo é hoxe o mellor aliado do modelo capitalista?

* Publicado no xornal La Región o 8/12/2011

A 38'

Cantas cousas farías en 38 minutos? un café e ler o xornal ? Se o tempo é á distancia o que mediatiza as nosas vidas, hoxe estamos de noraboa. Nun período no que o oficio de vivir toca  agoirento, que manda carallo!  unha nova coma a do AVE non é outra máis,  é un regalo. Non é doado abrir novas vías, nin de tren nin de nada. Estar a media hora de Santiago é de facto deixar de residir aquí para facelo alí. Ou á inversa. Coa salvidade de que Ourense, a vella Auria, é unha cidade cómoda e agradable, Santiago fai tempo que perdeu esa condición. Estar a media hora é moito máis que facilitar o tránsito  diario de funcionarios e estudantes, é abrir unha fiestra a prosperidade dos nosos negocios, novas expectativas de lecer, e tamén facer reais opcións laborais nunha área maís grande; un tempo ilusionante no que debemos traballar arreo. Imaxino que a estas alturas, aínda que non se publicitara nada nos medios, os negocios ourensáns, as institucións de promoción económica provinciais xa estarán preparando ofertas, packs turísticos destinados aos novos usuarios. Falaremos de termalismo, tamén de natureza, de etnoloxía, de turismo cultural ligado aos ciclos festeiros, ou como non da alternativa a outras vías  de peregrinase xacobeas. Rotas as distancias por que non sumarse á potencia de Santiago como polo de atracción turístico internacional. Unha marca común con singularidades propias? Penso por exemplo na marca Burdeos que agrupando a distintas subdenominacións de orixe case que implica a media Francia. Imaxino a nova situación axudará a rachar co standby das novas áreas comerciais en curso. Seguro que a estas alturas do artigo moitos de vós xa tedes en mente unha  campaña de publicidade, a dunha coñecida firma de mobles dirixida aos seus potenciais e distanciados compradores pagándolles como reclamo a peaxe da autopista, altruísmo? non,  visión de negocio.

   *Publicado no xornal La Región o 5/12/2011

Salida inmediata

  

 Esta mañana estrenamos un nuevo tren. Mejor dicho tren y línea, y  de alta velocidad, trayecto Ourense-Santiago- A Coruña, y vuelta, sin novedad. La sorpresa, al menos para mi, fue que cinco minutos después de sentarnos una voz enlatada anunciaba  por megafonía, “Próxima parada estación de Santiago de Compostela, rediosss que diría el Carrabouxo, ni que fuera el tren bala; no era cierto, en el mejor de los casos estaríamos por Irixo.  Lo mejor del viaje es que  ha sido real y no un sueño, ¿o sí? . Lo siento, no he sido muy consciente de ello, probablemente por los nervios. Cuesta proyectarse uno en una sensación semejante, en la posibilidad de estar en Santiago en 38 minutos, cuando no hace nada nos separaba un mundo. Por un instante se me pasó por la cabeza los miles de universitarios que pondrán desayunar en su casa y acercarse a la facultad mientras le dan un vistacito a sus apuntes. Pienso en esos miles de funcionarios que tendrán más cerca su trabajo del terruño, e incluso en esos sufridos parlamentarios que a partir de ahora tendrán  trabajo casi a mano. Y por qué no decirlo, en las múltiples oportunidades que a ciudades como Ourense se le presentan, tan sólo debemos que trabajarlas. 

Tráfico e traficantes

     O máis probable é que algúns herdeiros dos históricos clans galegos do contrabando xa estean  na dirección correcta, demostrando gran axilidade; se outrora migraron sen problemas do tabaco á coca, agora tamén. A crise é o que ten, primeiro seméntase, énchese á sociedade de medos e pesimismo para que emerxa o terror; derrotados e sen autoestima é moi fácil traficar cos homes como se fosen bestas. Os traficantes coñecen o mecanismo, non desperdiciarán o botín; a mercadoría está clara, os destinatarios tamén, a mocidade. Os vellos pero remozados clans dispostos outra vez ao traballo, coma se fose un “remake”. Coñecen a frialdade da cadea, non é a primeira vez, e non lle teñen ningún medo. Arriscado, pouco ético? A falta de moralidade non lles preocupa, carecen dela, acostumados ao delito tamén a pagar por elo.

Deulles folgos o feito de que os que nestes anos cometeron máis tropelías , os que máis meteron os dedos na caixa, os que abocaron á sociedade a esta deriva, son agasallados e as institucións coas que instrumentalizaron a súa fazaña insufladas de adrenalina en vena de sangue humana. Vista a crise da humanidade –a peor das crises- e coas miserias humanas ao descuberto, camiñan fortalecidos, decididos a actuar, co único oficio que coñecen, o tráfico de sustancias ilícitas. Decatáronse de que a alegría é un material sumamente dopante, tan escaso ou máis que a droga máis aditiva, quizais o único antídoto real para sobrevoar o abismo. Fai días que deixaron correr a nova, e xa se ven pola rúa ringleiras de persoas dispostas a facer de cobaia, en busca da correspondente dose de alegría, sen ser conscientes do que lles espera, do mono que está por vir, necesitarán máis e máis doses, e deberán volver a verlle a cara a eses seres indesexables, avariciosos que sempre especularon con todo.    

  *Publicado no xornal La Región o 1/12/2011 

Releendo amizades

Non é fácil, todo o contrario. Revisando recortes de prensa do meu arquivo atopo unha chea de documentos dos que xa non me lembraba. O feito de recortalos no seu momento corresponde a unha determinada decisión á que agora trato de atopar unha resposta que non sempre encontro. Non son moi antigos, mais algún dos seus autores xa non están neste mundo connosco. A sensación ao reléelos é ben incómoda,como se estiveras facendo algo que non debes, usurpándolles de algunha maneira o espírito. Hai de todo, columnistas de raza, outros en visos de selo. Tamén outros cos que tiven certa ligazón, pero os que máis doen son aqueles dos que considerabas amigos, son eses os que agora che mancan máis. Os amigos son así, pouco a pouco van regalándoche cousas, artigos que falan deles, colleitas propias das que se sentían especialmente orgullosos, para agora facerche sentir de preto que é iso que se chama vertixe.

O lamento do candidato

                          Hai mensaxes que non chegan ou cando o fan é demasiado tarde, que vén a ser o mesmo. Camiño do ascensor detéñome un instante a baleirar a caixa de correo, decátome dunha publicidade tirada no chan. Xa sei que é  moi habitual, que non normal,  ciscar a publicidade en vez de buscarlle outro destino. O folleto é pequeno pero me resulta familiar. Dende o chan a altura do zócalo este diríxese a min cunha voz entrecortada, como de lamento, pedindo comprensión e axuda, que ten algo moi importante que dicir, que tan só demanda un minuto de atención e que non me vai roubar máis tempo. Dígolle que si, que acepto, que me conte a súa mensaxe pero que sexa breve.

                         Dime que é un candidato as eleccións xerais do 20-N, que este país está en perigo, que se as pensións, a educación, a sanidade vai ser víctima se el non gana de recortes severos. Que el sabe cómo sacar adiante o país, xerar emprego, e confianza, que o crea de verdade que o di con toda sinceridade, que os riscos son moi evidentes. Dime todo iso case chorando. Eu lle pregunto que se sabe qué día é, que a estas alturas este país xa ten novo presidente. Bótase a chorar, o folleto electoral coa imaxe do candidato sobreimpresionada sobre outra do AVE encheuse de bágoas. A situación incomódame, recólloo do chan e marcho con el para a casa. A verdade é que aparentaba sinceridade.   

Mariano, dáme un bico

                                            

Hai bicos que son navallas, como o que recibiu Erich Honecker de Gorbachov nos beizos aquel outubro do 1989, frío e protocolario, con desidia, cando o que necesitaba o vello líder comunista alemán eran “mimos”. Un mes despois caeu o muro de Berlín.Que lonxe daquel outro pasional e libidinoso regalado por Brezhnev, tamén ruso, pero que nada que ver! Conmemorábase daquela o trinta aniversario da extinta RDA, nese si que houbo paixón, tanta que escandalizou aos outros líderes europeos.

Bicar é saudable, estimula o cerebro. O beneficio é mutuo, tanto para o que dá, como para o que recibe, incluso para os miróns, que disfrutan de balde no goce alleo. Hai bicos apaixonados, paternais, obscenos, de loucura, eclesiásticos, inclusive de pésame. Tamén liberadores, os que se relatan nos contos infantís, lembrade que Brancaneves ou a Bela durminte espertaron despois de ser bicadas por un príncipe. Hainos de traizón, o famoso de Xudas; ou de película, como en “Casablanca”. Bicos que non esquecerás, ou eso din, o da primeira vez. “No comment”. Bicos de solidariedade, nos antigos réximes comunistas os mandatarios bicábanse na boca; os césares romanos tamén, como mostra de recoñecemento. Hainos de foto, como o parisino bico de Robert Doisneau , ou o non menos famoso de Alfred Eisenstaedt, o da enfermeira bicada polo marine en Time Square trala rendición de Xapón na segunda Guerra Mundial. Cada bico ten un sabor diferente e cada cultura unha maneira de facelo, en protocolo sábeno ben.

Tralo tsunami electoral do pasado domingo Mariano Rajoy quixo regalarmos unha imaxe, tamén un bico, non custan cartos. Pero seguro que non evitou que polo seu maxín circulase outra imaxe, mesmo balcón, ano 2008, e el dicindo “terra trágame”.

    Publicado no Xornal La Región 24/11/2011

Mariano, ten fe

      Din que a confianza pode ser a nai dos descoidos. Mariano Rajoy sábeo. Como bo galego non se fiou dela un instante nestes quince días. O problema é que agora este país e o se entorno necesita máis confianza, pero  non da que nos receitou Don Mariano durante a campaña, fai falta da de verdade. A desesperación,  fartura e o desconcerto conseguiu que o electorado se envorcara nun candidato, non por confiar no seu programa, do que tan só se intuían as liñas mestras, senón por fe. A mesma fe que respira un devoto da virxe de Fátima o a que evidencian cada día millóns de españois xogando á loto. 

     O futuro novo presidente non tivo que esforzarse nin en memorizar un programa nin en dicir nada do que lles corroe por dentro a tantos cidadáns, tan só tivo que representar o papel de home conservador, de conservar os réditos, consciente do desaguisado interno e o tsunami externo que estaba arrasando co rival. O problema  é que os mercados agora, ao marxe de famentos,  son uns descridos.

Palabras para el abismo

   

  Resulta fustrante que nuestro lenguaje haya desistido del empleo de términos como paraíso o porvenir para referirse al futuro, cuando no son más que expresiones vacías que no comprometen a nada, metáforas condicionadas al oficio de soñar más que al arte de gobernar.

    El empleo del lenguaje no te llevará a ningún lugar y a la vez puede hacerlo a cualquiera. Cuando la política se envuelve  en un lenguaje de corte apocalíptico éste acaba por alcanzar a la sociedad y la realidad se muda envenenada. No culparemos en exclusiva al lenguaje, pero sí  en parte, la justa para condicionar el desenlace. El funcionamiento de las agencias de ratig, su endiablado lenguaje, las valoraciones sobre un determinado país, comunidad o empresa, en momentos de turbulencias, provocan en el  destinatario la reacción en esa dirección apuntada,  abocándolo a una situación cada vez más compleja. En política, en la sociedad en general, el empleo de un lenguaje machacón sí que condiciona los resultados. No es una teoría, es pura psicología. 

     En el lenguaje figurado nos referimos al abismo como esa posibilidad de caer en desgracia, de someternos a grandes peligros. El antiguo Testamento ya se refería a él como el caos, el lugar reservado al infierno. Resulta espeluznante tan sólo el hecho de pensar en él, de correr la suerte de caer en desgracia y someterse a sus adentros. No creo que alguien de manera interesada nos haya querido marcar un destino tan inseguro e incierto, pero el uso inadecuado e insistente del lenguaje  puede haberlo acelerado. 

Benvido a Itaca

Que a viaxe sexa longa e frutífera, sen presas, que che permita gozar de moitos veráns. Esquece os medos, tan só é necesario que o teu pensamento se eleve.  Cando chegues a Ítaca, como dicía kaváfis, que a experiencia e a vellez che permita afrontar sen fustración o destino,  a riqueza levarala canda ti.