19 oct 2011

Co coco no lume


                                             


      Crear unha boa imaxe é difícil; mandala ao carallo non. Hai días que neste país  todo é confusión e lamento, o ceo se muda no inferno e a mediocridade política se fai o harakiri. Nestes anos no rural non se fixeron todas as cousas mal, existe unha ampla rede de casas de turismo, erguéronse cooperativas agrarias que dignificaron o campo, mozos que da agricultura ecolóxica fixeron un modelo de vida, explotacións gandeiras que recuperaron a ilusión. O sector vitivinícola elabora “xoias” e magnifican de paso a paisaxe. Concellos que souberon ver e actuar e hoxe están en boca de todos. Ourense é un espazo amable con moita historia artística e riqueza ao seu redor, un territorio que debe converter o termalismo en  industria e sinal de identidade.
      Nin as aldeas, nin os pobos son unha ruína, non,  quizais, espazos ermos agardando por líderes que saiban ler o futuro e de cidadáns orgullosos do seu. A natureza humana deixase levar, fai seguídesmos do que ve. A administración debe afastarse da mediocridade e da grandilocuencia ( lease liquidar ou traspasar a Cidade da Cultura) e ser máis tenaz en visibilizar a aqueles emprendedores que están arriscando no rural, debe implicarse, auspiciar proxectos e facer de guía.
      A inacción, a carencia de imaxinación e traballo continuado levounos a erros que estamos a pagar moi caros. Onde están aqueles políticos cegos que onte deostaron o banco de terras ou agora non lle dan o pulo necesario? De vender a imaxe de natureza a través dos Parques Naturais e a extensa Rede Natura como acicates de atracción turística, deixámonos levar polo apocalipse. De ofertar a singularidade da nosa paisaxe, a rica arquitectura popular, espléndida gastronomía, apostamos por queimar o noso futuro ao bonzo. Estes días non estamos a revivir  nada novo, ao marxe de ser víctimas dunha chantaxe insoportable, transitamos novamente sobre erros de ler mal o presente e peor o futuro. Sen esquecer  que Ourense so é nova nacional cando arde, en corpo e alma.

     * Publicado no xornal La Región 20/10/2011

16 oct 2011

Cadena de indignación


                                                      

Puede que un paisaje de niebla nos evoque infinidad de enigmas, los  que cuando ésta desaparezca  le acompañarán en la fuga. La realidad que tanto nos enfurece e indigna no para de desvelarnos misterios como si fueran los trucos de un mago que de repente se ve desnudo ante su público.
Se lo escuché el otro día decir a un oyente de un programa de radio, en la actualidad las manifestaciones son ya herramientas de protesta del siglo del pasado,  debemos inventar fórmulas más sofisticadas, a éstas les pasa como a los mercados con las malas noticias que las descuentan de antemano. La sociedad en la que transitamos ya presupone que los ciudadanos molestos, asqueados con sus gobernantes, con el entramado financiero van a salir airados a las calles a decirles que no, que así no. Que los recortes son intolerables, que el futuro es incierto y que el sexo de los ángeles nos resulta indiferente. Sí, por supuesto, y  que somos capaces de conectar nuestro malestar en cadena, como si el alivio globalizado fuese capaz de solucionar los problemas individuales. Tal vez lo paradójico es que sean  los paradigmas del capitalismo voraz, el de los teléfonos de última generación, la interconexión en red,  los mismos que nos deleitan y seducen, los que nos crean necesidades y nos regalan libertad, los que ahora esperamos que nos resuelvan nuestros problemas. Después de ser seducidos por las mieles del sistema, por el consumo en cadena que administra en tiempo nuestro trabajo, después de transitar por el más allá para irremediablemente tener que regresar, resulta complejo  asumir realidades que como en la historia del mago nos muestra infinidad de fisuras.

14 oct 2011

Silencios de hospital



Que  sean las cuatro de la tarde de un viernes y te encuentres  en el hall de un hospital puede responder a varios motivos, de entrada ninguno grato. Desde mi pequeña atalaya observo, escucho, incluso me deleito con el olfato. ¿A qué huele un hospital? Lo más  importante es que no destaque por su olor, que no huela demasiado. Menos  que irrite tus fosas nasales a base de potentes desinfectantes, también  conozco alguno de estos. Muy parecidos a pequeñas ciudades que tratan de enmascarar sus defectos. Este es un hospital pequeño y acogedor, rodeado de montañas,  en el medio de una provincia de interior.
     Casualmente en él nació mi hija mayor, Leire, y su breve estancia, hasta que tuvimos que  trasladarla, fue de lo más grata. No estoy acostumbrado al silencio y menos en un hospital, a esta hora en éste el silencio parece  la norma. Acaba de entrar una señora, que aguarda que alguien se presente en la  recepción. El bedel, de mediana estatura, pelo corto y gris y rasgos poco definidos entra por la puerta, lo hace con un café en la mano y se dirige a su asiento.  Una enfermera avanza con una desengrasada silla de ruedas vacía; el bedel continúa con su tarea, rasga unos papeles con los que seguro está confeccionando etiquetas.
    Detesto los hospitales, sí ya sé que son necesarios pero a mí me recuerdan a la antesala de algo malo, no sé si necesario, pero malo .Ya sé que probablemente no pase de ser una impresión.  Doscientos tres, doscientos treinta y seis, canta con indiferencia los números de las habitaciones. Se sigue entretenido rasgando papelitos mientras responde a varias visitas que preguntan por los enfermos. Sale una pareja de mujeres mayores con la voz elevada, ¿salir? Vuelven a pasar para adentro con el mismo volumen de voz. ¿De qué se habrán olvidado?
Regreso a la habitación en la que figura el motivo de mi estancia, habitación 247. Ahora está dormido, boca arriba, asido a un pequeño tubo de suero. La habitación de dos camas  me había servido antes  para dormitar un rato,  ahora la ocupa un hombre que acompañado de su mujer habla  a susurros para no molestar. Mi enfermo se reclina hacia delante, las teclas del ordenador con el que escribo llaman su atención. Dos intentos de alzar la cabeza nada más y sigue dormitando. La anestesia y el madrugón lo han dejado agotado. Ahora alza la mano, como queriendo decir algo, o simplemente reposar la sobre la frente.
      La enfermera, a requerimiento mío, ha dicho que el doctor no pasará hasta el día siguiente, que todo eso ya estaba previsto.” Previsto sí, pero yo no sabía nada”. “Se le ha informado al enfermo ”. Ya lo tengo,  seguiré escribiendo hasta que aparezca el doctor y nos mande para casa. ¿y  si no nos manda para casa? ¿Y si no aparece? Seguiré escribiendo igual… 

12 oct 2011

“Hablemos de Sexo”


      Fai máis de vinte anos que unha ourensá, Elena Ochoa, saltou á palestra por explicarlles aos españois en que consistía aquelo do sexo. Fíxoo con corrección si, pero sen pelos na lingua, cun aire entre académico e lúdico. Que se trataran aquelas cuestións na televisión pública en horario de máxima audiencia era algo que excitaba o maxín calenturiento dos españois, aos que o feito de que unha señora lles dera leccións de prácticas amatorias, lles explicara en que consistía eso da sexualidade plena, ou que falara sen pudor de certas cuestión silenciadas ou outras en aparencia tan só de mentes desordenadas, foi algo que pouco menos –esaxero- enlouqueceu ao país. O programa foi un éxito maiúsculo, e a devandita sexóloga, que non era tal, pero eso déixoo para o final, fíxose unha icona da televisión. A Elena Ochoa seguíronlle outras e outros, como Lorena Berdún, con outro tino e moita máis simpatía, pero como aos segundos pratos se lles esixe moito máis, esta tivo que xogar con elementos tan propios da amatoria como da picardía, as fantasías sexuais e incluso a exemplarización en directo do que ela trataba de explicar con palabras, e non porque fora necesario.
     Elena Ochoa non era sexóloga senón psicóloga,  para o programa ideado por Chicho Serrador o sexo foi unha escusa, en realidade a encomenda que tiña era informar sobre as prácticas de risco que evitaran a lacra exterminadora do VIH; vinte anos despois, este país e os españois, nacionalistas incluídos, necesitan outra vez a axuda, non sei si sexual, pero si psicolóxica. Para minimizar o efecto demoledor ao que nos teñen sometidos, penso que despois do 20-N non pasaría por ocorrencia chamar de novo a Elena Ochoa psicóloga, especializada en enfermidades mentais, e nos recuperara un pouco. Se o considera pertinente, tamén pode falar de sexo.

   Publicado no xornal La Región o 13/10/2011

10 oct 2011

Matalo tempo


                                              

               Imaxino que cando te enfrontas á vida de verdade é o día que descobres o vertixe no corpo, cando notas que a este, como se fora doutro, se lle encrespa o vello e ti observas dende a distancia facéndote certas preguntas, ou tan só unha, por que a min? Asuminos o día a día como ese folio en branco que se resiste a seguir o ritmo e a dicción que ti lle marcas; dende a impotencia o seu desaire  faiche sufrir. Se na creación tratas de resistir ate que cheguen as ninfas e che estiren do brazo, vaia engano, por que na vida te deixas atrapar polo tedio? Por que case sempre tratamos de camiñar sobre seguro, cando o importante é facelo contrario? Con tento, non se trata de facer o pánfilo ou o crápula.
      Pensade que a vida é esa amante que aínda descoñece o que lle designará o destino, darche calabazas.

9 oct 2011

Palabra de Andrés Trapiello


                  

                  Una charla con Andrés Trapiello es como someterse a los deseos de un hipnotizador. Sus frases son como bálsamos que él va deslizando con suavidad, huyendo de lo obvio y sumando intriga a cada nueva entrega. Ayer dentro del Foro La Región quiso hacer justicia sobre uno de esos autores bien queridos por estas tierras, o tan querido como o odiado por vicisitudes bien distintas a la literatura y que nos retrotraen a momentos carentes de luz, en los que la imposición cabalgaba sobre la cordura sin ningún intento de equilibrio. Habló de Vicente Risco y su “Libro de las horas”, un autor erudito y prolijo que se significó en la escritura en periódicos con esa serie de artículos atemporales y exquisitos cargados de vida y añoranza.
    Andrés Trapiello nos recordó también cómo en sus años iniciáticos en las lides literarias (1982) echaba en falta a ciertos autores que por cuestiones políticas habían caído en desgracia y sobre los que él pretendía ejercer cierta justicia. Nombres de valía notable habían sido ignorados en aquellos tiempos de la transición, Pla, Cunqueiro, Dieste, Risco, Ruano, Risco, Torrente Ballester. Todos formaban  parte de aquel grupo, y cuyo único delito era el haber comulgado alimenticiamente, como tantos otros, con el régimen fascista. En su ánimo estaba el establecer una historia de la literatura real, y no sesgada como la que se había llevado a cabo.
      “Lo que se sabe sentir se sabe decir”con esta máxima cervantina Trapiello se adentró en el grueso de su conferencia y motivo de su charla, el periodismo literario, por otro lado, causa común en los autores que él sacó del ostracismo. ¿Qué es el periodismo literario?  Es sabido que el periodismo avillana el estilo, por la urgencia, por el trabajo… Para trapiello el periodismo es esa pequeña parcela que resta como un islote en los periódicos, espacios destinados a la reflexión y el pensamiento de la realidad y en el que la mayoría de los lectores hacen causa común, porque interesa a la mayoría. Comúnmente tratan temas de actualidad pero son sobre todo atemporales, porque mientras el periodismo versa, según Trapiello, sobre hechos visibles, el periodismo literario lo hace sobre acontecimientos invisibles. Pero sobre todo, y para rematar, dos cuestiones concretas, que el periodismo literario ha de erigirse sobre un pensamiento poético y que, a buen seguro,  si estos autores sobre los que él ha sopesado su valía, incluido el propio Risco, ejercieran en la actualidad, seguro que harían uso del blog para expresar sus pensamientos.
   
   
   

6 oct 2011

Oficio de tipógrafo


Foi o aperitivo do que será hoxe unha intensa tarde para os amantes da letra impresa, a presentación esta mañá de “La ilustración gráfica en Galicia 1880-1936”, libro dirixido polo departamento de Historia da Facultade homónima da Universidade de Vigo en Ourense, da man de María Victoria Carballo Calero e Jorge Varela, e editado pola ourensán DuendeBux que contou con dous protagonistas de excepción para facer a súa presentación no entorno da propia facultade: Juan Manuel Bonet e Andrés Trapiello.

 
            * Andrés Trapiello, María Victoria Carballo, Juan Manuel Bonet 

Ámbolos dous, recoñecidos amantes da tipografía e tódolos seus recantos, glosaron unha chea de anécdotas arredor do libro en cuestión, do que destacaron o traballo minucioso e coidado e todas esas outras portas que quedan abertas para novos estudios. E como non, a nova coa que hoxe almorzamos, a morte do Steve Jobs, que tamén tivo da man de Andrés Trapiello unha pequena homenaxe para quen fixo da tipografía unha máxima a seguir por tódolos demais gurús da informática.

       Tanto Bonet como Trapiello camiñaron case ao unísono por algúns dos editores e publicacións señeras na historia da gráfica galega (Nós, Ronsel, Alfar), pasando por algúns pequenos editores basicamente artesáns en épocas complexas. Nomes tan ilustres como o polifacético Luís Seoane, Víctor Correa, tío de Juan Manuel Bonet ou Manolo Méndez, ilustrador con Castelao, que despois, silenciada esa labor, chegou a ser decano do colexio de avogados de Ourense. 

        En fin, a tarde promete; as charlas co público, a partir das sete en Novacaixa. E mañá ás oito, no Centro Cultural Simeón, dentro do Foro La Región, Andrés Trapiello disertará sobre un histórico libro de Vicente Risco, o “Libro das Horas”.

5 oct 2011

Alegrías no pazo da duquesa




A verdade é que xa tiña ganas de ver unha nova así, desas que emocionan e che fan sorrir. O si da duquesa non chegou de súpeto, houbo que maduralo moito, vernizalo previamente en papel couché, que non en bolas como a sacou esta semana o Interviu, mostrando argumentos saudables pero pretéritos. A multitude morbosa ás portas do ateigado Pazo de Dueñas xa non se lembra do esforzo da duquesa para convencer aos fillos, que deron o si, testamento en man e a contragusto. A duquesa casouse en mércores, valor ate no día, ás dúas da tarde bailaba unha sevillana ás portas do seu pazo sevillano, por qué alí? Puidera elixir calquera outro, que destes non lle faltan, pero era precisamente ese o que lle facía sentir a chamada da terra, o espírito andaluz que ela proclama; para que despois digan que os nacionalismos non serven para nada, aínda que sexa para estender a envexa. Imaxino que pola idade as alegrías da lúa de mel serán máis espirituais que físicas, non importa. Non vou facer o chiste fácil de referirme ao enlace como o do século, e medio..., hai que ser máis serios. A duquesa deu o si cicelada nun luminoso vestido dos sevillanos Victorio & Luchino, como luminosos e sorrintes son eles, unha pena non telos sempre ao lado para iluminarmos o día. Á  duquesa rexuveneceron varias décadas, nun elegante vestido de seda en rosa pao, louzá, e fermosa igual que o mozo, que a este a alegría se lle notaba no corpo tanto como os nervios, será polo de non ter que fichar máis; xa quixeran moitos poder amarrar semellante realeza. 
      Os elixidos para compartir o menú da duquesa gozaron a rabiar, certo que non eran moitos, deixando a un lado liortas e desgustos, e a bo seguro vista a ilusión da consorte botaron máis peza. Que sexas moi feliz duquesa e que a  todos nós no lo deixen contar.

    Publicado no xornal La Región 6/10/2011


        

Pirómano o teu pai


Recoñezo que me gusta o lume, non hai argumento máis  cautivador que regresar aos tempos das cavernas, cando o lume era o máximo espectáculo, pero non son un pirómano, para eso temos  fermosas chemineas.  Un dos máximos logros do homínido foi a xestión do lume, o feito de transportalo e facer uso del cando fose necesario. Na era das vitrocerámicas deixamos de sentir a emoción polas cousas pero no seu momento foi un fito maiúsculo, ademais de ser un importante acicate económico.
   As tropas napoleónicas sufriron na estepa rusa en propia pel os efectos do lume provocado, os rusos deixáronnos a velas vir, lease morrer de fame. A nós provócannos cos lumes cada verán, ao tempo que sentimos con impotencia o desmantelamento do rural, a desaparición dun piar fundamental da nosa cultura. Vemos como se incumpren leis de protección do monte, tarefas de limpeza, como se rexeitan leis coma banco de terras e non se investigan os delictos. Todos compartimos a inutilidade do lume, no monte,  tanto como a inutilidade  da súa carísima e “interesada” xestión. Pero se ano a ano se repiten tan pouco orixinais argumentos, debemos reflexionar e instaurar outros, se non convincentes, máis efectivos.
       

4 oct 2011

O ocaso da Casa da Xuventude




                                            *Na imaxe de "Antón en llamas"(2006), de David Rubín.

   Se ten que desaparecer que sexa de maneira animosa, “coma se fora un funeral viquingo”, así reza o escrito do coordinador ocasional destas XXIII Xornadas da BD de Ourense, Óscar Iglesias. Moi polo bajinis, case en silencio, sen público, salvo os medios convocados; nun estremo da sala Lourdes, a viúva de Benito Losada, e Xosé Lois Vázquez, bo amigo, así se inauguraron as xornadas de banda deseñada, as mesmas que non fai moito semellaban un rebumbio de artistas e caste política. 
     Está claro que ás novas autoridades o de programar, o de facer realidade a cultura de pé de rúa lévano mal,  pouco máis ca un problema. Desaparecido Benito Losada, a el van dedicadas as xornadas, o elemento aglutinador, o armadanzas combativo, o responsable moral de que nestas lides Ourense se fixera un espazo de significada referencia na cultura galega, o mellor é deixarse levar pola inacción e pasar páxina. No camiño quedaron  as axudas,  o "Concurso para a mocidade", as "bolsas de creación de BD", piares fundamentais de todo esto. Aínda así,  o que ocorre é que aqueles fillos da Casa da Xuventude, hoxe Espazo Xove Ourense, ten truco ate o nome, non só medraron e inocularon o veleno succionado, senón que se profesionalizaron e se fixeron un lugar importante. Nomes como Bernal Prieto, David Rubín, Enma Ríos, Alberto Guitián, Miguel Robledo, Alberto Vázquez entre outros son unha realidade fermosa dese sono xurdido fai máis de dúas décadas.
     As xornadas inauguradas hoxe na planta baixa da Casa da Xuventude e nas dúas plantas do Museo Municipal recollen o traballo en retrospectiva de varias xeracións de mozos, aqueles vencellados ao colectivo Polaqia que se despide como tal, dando por cumpridas con creces a súas aspiracións como grupo, e as do Frente Comisario, colectivo iniciático de todo o que ate hoxe podemos disfrutar. No Museo Municipal completan a mostra as obras de ilustración e cómic do Injuve do ano 2010.  

1 oct 2011

Deixarse levar


                                             

    Hai entornos luminosos que semellan espellismos do que está por vir, como o sol de octubro, pequenas treguas que en breve nos farán pasar primeiro da melancolía á fantasía do outono , e despois á friaxe e a soidade recollida do inverno. Os tempos de impas son así, tempos detidos sen outro ánimo que a confusión e o engano, pequenas viaxes camiño do recollemento. A luminosidade do verán que tantos seguidores recolle deixará paso a tempos interiores, tempos de luz envolvente e atmosferas emocionadas que a algúns, me inclúo, nos encherán de emoción.
    Ademais quen botará de menos a este verán cutre que nos fixo evocar os tempos de Carpanta e miserias tan humanas como a avaricia e a soberbia, tempos nos que de repente a clase política enchéronse de moralinas e da necesidade de dar leccións absurdas a unha sociedade cansada da inacción e necesitada de luz.
    Pouco ao pouco este engano consentido dos primeiros días de outubro, tempos de desconto do verán, así o apunta o amigo Javier Fraiz, deixará paso sofisticación do outono, o sol e o seu poder calorífico encherase de morneza e cada un de nós aproximará a súa caluga para deixarse levar . 

Envolturas de silencio

E l invierno envuelve cada rama entrelazadas entre sí por el frío y la niebla que lo atrapa todo en un escenario de aventura. Todo es ...